Kelderzwam herkennen en bestrijden

Kelderzwam in het kort

De belangrijkste kenmerken van kelderzwam staan hieronder samengevat, van herkenning tot prijs.

Wat is kelderzwam en hoe verschilt hij van huiszwam?

Kelderzwam is een houtaantastende zwam die bruinrot veroorzaakt in vochtige kelders, terwijl huiszwam agressiever is en met minder vocht door metselwerk groeit. Het onderscheid bepaalt hoe dringend de aanpak is.

Wat is kelderzwam?

Kelderzwam (Coniophora puteana, de dikke kelderzwam) is een houtaantastende zwam die in vochtige kelders en kruipruimtes voorkomt. De zwam breekt de cellulose in het hout af en veroorzaakt zo bruinrot: het hout wordt donker en brokkelt in blokjes. Kelderzwam heeft veel vocht nodig en groeit vooral op hout dat langdurig nat blijft.

Wat is het verschil tussen kelderzwam en huiszwam?

Kelderzwam blijft dicht bij de vochtbron en is minder agressief, terwijl huiszwam aanpakken door metselwerk groeit en de draagstructuur zwaar aantast. De verschillen staan hieronder.

Twijfel je of het om kelderzwam of huiszwam gaat, laat het dan bevestigen door een specialist, want huiszwam vraagt een dringende en veel ingrijpendere aanpak.

Hoe herken je kelderzwam en waar komt hij vandaan?

Kelderzwam herken je aan dunne bruine draden en hout dat in blokjes uiteenvalt, en hij komt voort uit hout dat in een slecht verluchte ruimte aanhoudend nat blijft. De kenmerken en de oorzaken staan hieronder.

Hoe herken je kelderzwam?

Kelderzwam herken je aan dunne, bruine tot olijfbruine draden (strengen) op of langs het hout, en aan aangetast hout dat donker verkleurt en in blokjes uiteenvalt. Vaak hangt er een muffe, aardse geur in de kelder of kruipruimte. Het vruchtlichaam is een dunne, bruine korst; opvallende paddenstoelen vormt de zwam zelden.

vocht + houtFIG.

Wat veroorzaakt kelderzwam?

Kelderzwam ontstaat door de combinatie van hout en aanhoudend vocht in een slecht verluchte ruimte. Typische bronnen zijn een vochtige of natte kelder, opstijgend vocht, een lekkende leiding of een water in de kruipruimte. Houten balken, vloerdelen en trappen die in contact staan met vochtig metselwerk zijn het meest kwetsbaar. Zonder die vochtbron kan de zwam zich niet ontwikkelen.

Hoe bestrijd je kelderzwam en wat kost het?

Kelderzwam bestrijd je door zowel de zwam als de vochtbron weg te nemen, en dat kost al gauw € 3.000 tot € 10.000 omdat de vochtwerken het grootste deel uitmaken. De aanpak, de vochtdrempel en de prijs staan hieronder.

Hoe pak je kelderzwam aan?

Kelderzwam pak je aan door zowel de zwam als de oorzaak weg te nemen; de aanpak verloopt in de stappen hieronder.

1. Vocht wegnemen: los eerst de vochtbron op, zoals de natte kelder of kruipruimte, en laat het hout drogen.
2. Aangetast hout verwijderen: snijd het aangetaste hout weg tot in gezond hout en vervang dragende delen indien nodig.
3. Reinigen en behandelen: reinig de omgeving en behandel het resterende hout met een geschikt fungicide.
4. Nazorg: zorg voor blijvende ventilatie en controleer nadien of de zwam echt is gestopt.

Bij welk vochtgehalte groeit kelderzwam?

Kelderzwam heeft veel vocht nodig en groeit enkel op hout dat langdurig nat blijft. Houtaantastende zwammen worden actief vanaf ongeveer 20 procent houtvocht; kelderzwam vraagt in de praktijk nog nattere omstandigheden. Daarom is drogen de kern van elke aanpak: zak het houtvocht onder de 20 procent, en het liefst rond 15 procent, dan stopt de zwam. Een blijvend droge, verluchte kelder is de beste bescherming.

Wat kost het bestrijden van kelderzwam?

Kelderzwam bestrijden kost al gauw € 3.000 tot € 10.000, want de prijs zit vooral in de vochtwerken eronder: zonder droge kelder keert de zwam terug. Reken naast het verwijderen en behandelen van het hout op de kosten om de vochtbron aan te pakken, zoals een keldermuur injecteren tegen € 80 tot € 150 per lopende meter of een bekuiping van € 50 tot € 100 per m2.

Pak je kelderzwam zelf aan of schakel je een specialist in?

Kleine, oppervlakkige aantasting kun je onder voorbehoud zelf aanpakken, maar structurele of terugkerende kelderzwam laat je best door een specialist behandelen. Je schakelt zeker een vakman in in de gevallen hieronder opgesomd.

• De zwam zit op of nabij dragende vloerbalken, trappen of andere constructiedelen.
• De aantasting keert terug of breidt zich uit, ondanks reiniging.
• Je twijfelt of het om kelderzwam of om de veel gevaarlijkere huiszwam gaat.

Voor een zekere determinatie en een droge kelder start je met vocht laten opsporen.

Hoe voorkom je kelderzwam en is hij gevaarlijk?

Kelderzwam voorkom je met een droge, goed verluchte kelder, en hij vormt vooral een gevaar voor het hout, minder voor de gezondheid. Preventie en gezondheidsrisico staan hieronder.

Hoe voorkom je kelderzwam?

Kelderzwam gedijt enkel bij vocht, dus preventie draait rond een droge, goed verluchte kelder. Met de maatregelen hieronder houd je de zwam buiten.

• Pak vochtbronnen aan, van een vochtige kelder tot een natte kruipruimte of een lek.
• Zorg voor blijvende ventilatie van kelder, kruipruimte en ingesloten houtdelen.
• Vermijd rechtstreeks contact tussen hout en vochtig metselwerk of vochtige grond.
• Controleer kwetsbare houtdelen regelmatig op verkleuring, blokjesvorming of een muffe geur.

Is kelderzwam gevaarlijk voor de gezondheid?

Kelderzwam is vooral een probleem voor het hout, niet zozeer een rechtstreeks gevaar voor de gezondheid. De grootste schade is constructief: de zwam breekt hout af en verzwakt vloerbalken en trappen. Wel gaat kelderzwam samen met een vochtige, slecht verluchte ruimte, en zo een binnenmilieu verhoogt volgens het Vlaamse Departement Zorg het risico op luchtwegklachten. Wie de kelder droog en verlucht houdt, pakt zowel de zwam als het vochtprobleem aan.

Bronnen en meer informatie

Wil je dieper ingaan op houtaantastende zwammen zoals kelderzwam en op de vochtbeheersing die nodig is om ze buiten te houden? Deze bronnen bieden onderbouwde achtergrond.

• Buildwise (het vroegere WTCB) bundelt bouwtechnisch onderzoek over houtrot, zwamaantasting en vochtbeheersing in kelders: Buildwise.
• Het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap legt uit hoe goede ventilatie een droge, gezonde kelder helpt behouden: Energiesparen (VEKA).