Wat is kelderzwam?
Kelderzwam (Coniophora puteana, de dikke kelderzwam) is een houtaantastende zwam die in vochtige kelders en kruipruimtes voorkomt. De zwam breekt de cellulose in het hout af en veroorzaakt zo bruinrot: het hout wordt donker en brokkelt in blokjes. Kelderzwam heeft veel vocht nodig en groeit vooral op hout dat langdurig nat blijft.
Kelderzwam of huiszwam?
Kelderzwam wordt vaak verward met huiszwam aanpakken, maar de twee verschillen sterk in gedrag en gevaar. Het onderscheid staat hieronder.
| Kenmerk | Kelderzwam | Huiszwam |
|---|---|---|
| Kleur mycelium | Bruin, dun en draadvormig | Wit tot geel, wattenachtig |
| Vochtbehoefte | Veel vocht, groeit enkel bij nat hout | Kan met minder vocht doorgroeien |
| Verspreiding | Blijft dicht bij de vochtbron | Groeit door metselwerk op zoek naar vocht |
| Impact | Minder agressief voor de stabiliteit | Zeer destructief, tast draagstructuur zwaar aan |
Twijfel je of het om kelderzwam of huiszwam gaat, laat het dan bevestigen door een specialist, want huiszwam vraagt een dringende en veel ingrijpendere aanpak.
Hoe herken je kelderzwam?
Je herkent kelderzwam aan dunne, bruine tot olijfbruine draden (strengen) op of langs het hout, en aan aangetast hout dat donker verkleurt en in blokjes uiteenvalt. Vaak hangt er een muffe, aardse geur in de kelder of kruipruimte. Het vruchtlichaam is een dunne, bruine korst; opvallende paddenstoelen vormt de zwam zelden.
Wat veroorzaakt kelderzwam?
Kelderzwam ontstaat door de combinatie van hout en aanhoudend vocht in een slecht verluchte ruimte. Typische bronnen zijn een vochtige of natte kelder, opstijgend vocht, een lekkende leiding of een water in de kruipruimte. Houten balken, vloerdelen en trappen die in contact staan met vochtig metselwerk zijn het meest kwetsbaar. Zonder die vochtbron kan de zwam zich niet ontwikkelen.
Hoe pak je kelderzwam aan?
Kelderzwam bestrijd je door zowel de zwam als de oorzaak weg te nemen. De aanpak verloopt in de stappen hieronder.
- Vocht wegnemen: los eerst de vochtbron op, zoals de natte kelder of kruipruimte, en laat het hout drogen.
- Aangetast hout verwijderen: snijd het aangetaste hout weg tot in gezond hout en vervang dragende delen indien nodig.
- Reinigen en behandelen: reinig de omgeving en behandel het resterende hout met een geschikt fungicide.
- Nazorg: zorg voor blijvende ventilatie en controleer nadien of de zwam echt is gestopt.
Kelderzwam voorkomen
Kelderzwam gedijt enkel bij vocht, dus preventie draait rond een droge, goed verluchte kelder. Met de maatregelen hieronder houd je de zwam buiten.
- Pak vochtbronnen aan, van een vochtige kelder tot een natte kruipruimte of een lek.
- Zorg voor blijvende ventilatie van kelder, kruipruimte en ingesloten houtdelen.
- Vermijd rechtstreeks contact tussen hout en vochtig metselwerk of vochtige grond.
- Controleer kwetsbare houtdelen regelmatig op verkleuring, blokjesvorming of een muffe geur.
Is kelderzwam gevaarlijk voor de gezondheid?
Kelderzwam is vooral een probleem voor het hout, niet zozeer een rechtstreeks gevaar voor de gezondheid. De grootste schade is constructief: de zwam breekt hout af en verzwakt vloerbalken en trappen. Wel gaat kelderzwam samen met een vochtige, slecht verluchte ruimte, en zo een binnenmilieu verhoogt volgens het Vlaamse Departement Zorg het risico op luchtwegklachten. Wie de kelder droog en verlucht houdt, pakt zowel de zwam als het vochtprobleem aan.
Bij welk vochtgehalte groeit kelderzwam?
Kelderzwam heeft veel vocht nodig en groeit enkel op hout dat langdurig nat blijft. Houtaantastende zwammen worden actief vanaf ongeveer 20 procent houtvocht; kelderzwam vraagt in de praktijk nog nattere omstandigheden. Daarom is drogen de kern van elke aanpak: zak het houtvocht onder de 20 procent, en het liefst rond 15 procent, dan stopt de zwam. Een blijvend droge, verluchte kelder is de beste bescherming.
Wat kost het bestrijden van kelderzwam?
De prijs van kelderzwambestrijding hangt vooral af van de vochtwerken die eronder zitten, want zonder droge kelder keert de zwam terug. Reken naast het verwijderen en behandelen van het hout op de kosten om de vochtbron aan te pakken, zoals een keldermuur injecteren tegen € 80 tot € 150 per lopende meter of een bekuiping van € 50 tot € 100 per m2. Voor een gemiddelde kelder loopt de totale kelderdichting op tot € 3.000 tot € 10.000.
Let op: dit zijn richtprijzen, exclusief btw en exclusief afwerking (stukwerk en herschilderen). De exacte prijs hangt af van de muurdikte, de staat van de muur en de toegankelijkheid. Vraag daarom altijd een offerte met diagnose ter plaatse.
Zelf aanpakken of een specialist inschakelen?
Kleine, oppervlakkige aantasting kun je onder voorbehoud zelf aanpakken, maar structurele of terugkerende kelderzwam laat je best door een specialist behandelen. Je schakelt zeker een vakman in in de gevallen hieronder opgesomd.
- De zwam zit op of nabij dragende vloerbalken, trappen of andere constructiedelen.
- De aantasting keert terug of breidt zich uit, ondanks reiniging.
- Je twijfelt of het om kelderzwam of om de veel gevaarlijkere huiszwam gaat.
Voor een zekere determinatie en een droge kelder start je met een vochtdiagnose.
Veelgestelde vragen over vochtproblemen
Wat is kelderzwam?
Een houtaantastende zwam (Coniophora puteana) die in vochtige kelders en kruipruimtes cellulose in hout afbreekt en zo bruinrot veroorzaakt.
Wat is het verschil tussen kelderzwam en huiszwam?
Kelderzwam is bruin, heeft veel vocht nodig en blijft dicht bij de bron. Huiszwam is wit tot geel, groeit met minder vocht door metselwerk en tast de draagstructuur zwaarder aan.
Hoe herken je kelderzwam?
Aan dunne bruine draden op het hout, hout dat donker verkleurt en in blokjes uiteenvalt, en een muffe, aardse geur in de kelder of kruipruimte.
Wat veroorzaakt kelderzwam?
De combinatie van hout en aanhoudend vocht in een slecht verluchte ruimte, zoals een natte kelder, opstijgend vocht, een lek of een natte kruipruimte.
Hoe bestrijd je kelderzwam?
Neem eerst de vochtbron weg en laat het hout drogen, verwijder het aangetaste hout tot in gezond hout, behandel met een fungicide en zorg voor blijvende ventilatie.