Dauwpunt berekenen

Dauwpunt in het kort

De kern van het dauwpunt staat hieronder samengevat, van de definitie tot de grens waarboven condens neerslaat.

Wat is het dauwpunt precies?

Het dauwpunt is de temperatuur waarbij lucht geen waterdamp meer kan vasthouden en die damp overgaat in vloeibaar water. Warme lucht draagt meer vocht dan koude lucht, dus hoe warmer en vochtiger de binnenlucht, hoe hoger het dauwpunt ligt. De betekenis en het verband met condens komen hieronder aan bod.

Waarom is het dauwpunt belangrijk bij vocht in huis?

Het dauwpunt bepaalt op welke oppervlakken vocht neerslaat. Elk oppervlak dat kouder is dan het dauwpunt van de kamerlucht vangt condens op, en dat is precies wat gebeurt op enkel glas, koude buitenmuren en in hoeken achter een kast. Blijft dat vocht staan, dan volgt schimmel in de woning aanpakken. Het dauwpunt verklaart dus waarom condens altijd op dezelfde koude plekken terugkomt en niet zomaar overal.

Wat is het verschil met de relatieve luchtvochtigheid?

De relatieve luchtvochtigheid zegt hoeveel procent van het maximum de lucht op dat moment aan damp bevat, en die waarde verandert zodra de temperatuur verandert. Het dauwpunt is een absolute maat: het blijft gelijk zolang je geen vocht toevoegt of wegneemt, ook als de kamer opwarmt of afkoelt. Daarom is het dauwpunt de betere maat om condensrisico te beoordelen, en de de luchtvochtigheid regelen de maat voor comfort.

Hoe bereken je het dauwpunt?

Het dauwpunt bereken je uit de luchttemperatuur en de relatieve luchtvochtigheid met de formule van Magnus. De rekentool hieronder doet dat voor je, en daaronder staat de formule zelf.

Welke formule zit er achter?

De gangbare benadering is die van Magnus, met de constanten a is 17,27 en b is 237,7 graden. Je rekent in twee stappen, hieronder opgesomd.

1. Tussenwaarde: bereken g als de natuurlijke logaritme van de luchtvochtigheid gedeeld door 100, opgeteld bij (a maal de temperatuur) gedeeld door (b plus de temperatuur).
2. Dauwpunt: deel vervolgens (b maal g) door (a min g). De uitkomst is het dauwpunt in graden.

De formule geldt tussen 0 en 60 graden bij een luchtvochtigheid van 1 tot 100 procent, met een afwijking van ongeveer 0,4 graad. Dat is ruim nauwkeurig genoeg om condensrisico in een woning te beoordelen.

Wat zijn veelvoorkomende dauwpunten in huis?

Bij een normale kamertemperatuur van 20 graden verschuift het dauwpunt sterk met de luchtvochtigheid. De waarden staan hieronder opgesomd.

De tabel laat zien waarom 40 tot 60 procent de streefzone is: daarboven komt het dauwpunt zo dicht bij de temperatuur van een koude buitenmuur dat condens vrijwel onvermijdelijk wordt.

Wanneer slaat er condens neer op je muur?

Condens slaat neer zodra de oppervlaktetemperatuur van de muur onder het dauwpunt van de kamerlucht zakt, en het risico begint al binnen een marge van enkele graden. De risicozones en de meting staan hieronder.

Welke marge houd je aan?

Houd een oppervlak minstens 3 graden boven het dauwpunt, want de temperatuur van een muur schommelt in de loop van de dag en zakt s nachts verder weg. De zones zijn hieronder opgesomd.

Let op dat schimmel al kiemt bij een relatieve vochtigheid van ongeveer 80 procent aan het oppervlak, dus ruim voor je echte druppels ziet. De zone van 0 tot 3 graden is daarom de gevaarlijkste: je ziet niets, maar de muur is wel te vochtig.

Hoe meet je de oppervlaktetemperatuur van een muur?

De oppervlaktetemperatuur meet je met een infraroodthermometer, die je op enkele centimeters van de muur richt. Meet op de koudste plek, want daar begint de condens: onderaan een buitenmuur, in een hoek, achter een kast of langs de raamomlijsting. Meet bij voorkeur op een koude ochtend, wanneer het verschil met de buitenlucht het grootst is. De luchtwaarden lees je tegelijk af met een vocht in de muur meten of een hygrometer, zodat je beide getallen op hetzelfde moment hebt.

Wat doe je bij een te hoog dauwpunt?

Een te hoog dauwpunt verlaag je door minder vocht in de lucht te brengen en het bestaande vocht af te voeren, en je verkleint het risico door koude oppervlakken op te warmen. De maatregelen staan hieronder opgesomd.

• Ventileren: voer vochtige lucht af tijdens en na koken, douchen en wassen, zodat het dauwpunt zakt.
• Gelijkmatig verwarmen: een warmere muur ligt verder boven het dauwpunt, dus laat kamers niet volledig afkoelen.
• Vochtbronnen beperken: droog was niet binnen en houd deuren van badkamer en keuken dicht tijdens gebruik.
• Meubels losser zetten: enkele centimeters ruimte achter een kast tegen een buitenmuur houdt dat oppervlak warmer.
• Koudebruggen aanpakken: blijft een plek structureel te koud, dan speelt er een condens door koudebruggen.

Blijft het dauwpunt hoog terwijl je goed ventileert, dan komt het vocht ergens anders vandaan. Laat dan de oorzaak bepalen met vocht meten en diagnosticeren, want tegen opstijgend of doorslaand vocht helpt ventileren niet.

Bronnen en meer informatie

Wil je de bouwfysica achter condensatie en oppervlaktetemperaturen verder nalezen, dan gaan deze onafhankelijke bronnen dieper op de materie in.

• Buildwise, het vroegere WTCB, publiceert bouwtechnisch onderzoek over condensatie, dampdiffusie en koudebruggen: buildwise.be.
• Het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap legt uit hoe ventilatie en isolatie samen de luchtvochtigheid en het condensrisico verlagen: energiesparen.be.